کنترل غیر شیمیایی آفات

شرکت توزیع و پخش سراسری ترنم سبز زاینده رود توزیع کننده سموم بایر آلمان )

taranomsabz@

t.me@taranomseeds

واحد پشتیبانی و فروش:

031-37516002

031-37515855

031-37515359

پیشگفتار:
     قدمت مصرف سموم شیمیایی در ایران به بیش از 50 سال و پس از جنگ جهانی دوم می رسد که در این مدت مقادیر زیادی از انواع سموم شیمیایی به کشور وارد شده و تا حدود یک دهه پیش با قیمت های بسیار ارزان از سوی دولت در اختیار کشاورزان قرار داده می شدند. پیامدهای ناگوار این سیاست نادرست که البته منحصر به کشور ما نبوده و در اغلب کشورهای جهان اجرا می شد، سم پاشی های بی رویه و بعضا غیر ضروری با سموم یارانه ای ارزان قیمت و بروز مشکلاتی چون تهدید سلامتی مصرف کنندگان در اثر باقی مانده سموم در محصولات کشاورزی، آلودگی آب، خاک و هوا، از بین رفتن دشمنان طبیعی و مقاومت فزاینده در آفات بوده است.
     از آنجا که حذف سموم شیمیایی در کنترل آفات به سرعت و به طور کامل امکان پذیر نیست، توصیه می شود که روش های مختلف کنترل شیمیایی و غیر شیمیایی در قالب مدیریت تلفیقی آفات مورد استفاده قرار گیرد.

روش های کنترل غیر شیمیایی:


1) روش های زراعی:


- شامل تناوب یا گردش زراعی مناسب که برای کنترل آفات و بیماری های خاکزاد مانند پوسیدگی فوزاریومی پیاز استفاده می شود.
- اجرای شخم عمیق در زمستان برای کنترل آفات خاکزی و نیز انجام دو شخم عمود برهم پس از برداشت برای کنترل بیماری های خاکزاد
- رعایت تاریخ کاشت و برداشت مناسب برای فرار از خسارت برخی از آفات و بیماری ها مثل بلاست برنج، کرم ساقه خوار برنج و سن گندم
- انتخاب بذر و نهال سالم و مقاوم برای پیشگیری از بیماری های ویروسی
- استفاده بهینه از آب و کود برای پیشگیری و یا کاهش خسارت برخی آفات و بیماری ها: به عنوان مثال مصرف بیش از اندازه کودهای ازته خسارت بیماری بلاست برنج را افزایش می دهد و نیز تنش های آبی و کمبودهای غذایی در درختان موجب جلب آفات چوبخوار و افزایش خسارت آن ها می شود.
- استفاده از گیاهان تله: مثلا با کاشت گیاهان خانواده چتریان (مثل شوید) در بین ردیف های درختان، سوسک های سرشاخه خوار رزاسه برای تغذیه روی این گیاهان جمع شده و می توان آن ها را از بین برد. همچنین، کاشت گیاه تله خردل در زمین آلوده به بذر گل جالیز، موجب بیدار شدن و جوانه زدن گل جالیز شده و می توان آن را از بین برد.


2) روش های مکانیکی:


- شامل جمع آوری و معدوم کردن بقایای محصول برای از بین بردن مراحل زمستان گذران آفاتی مثل کرم گلوگاه انار و زنبور مغزخوار بادام
- بستن کارتن موج دار به دور تنه درختان برای به دام انداختن شفیره آفاتی مثل کرم سیب و معدوم کردن آن ها
- مفتول زدن درون سوراخ های ایجاد شده توسط کرم خراط به منظور از بین بردن آن
- چرای پیش از موعد چین اول یونجه برای کنترل سرخرطومی یونجه

3) روش های بیولوژیک (زیستی):


- استفاده از شکارگرها (پرداتورها) برای کنترل برخی از آفات:

پشه شته خوار

(تغذیه از شته ها)

کفشک دوزک7نقطه ای

(تغذیه از شته ها)

مگس سنوزیا

(تغذیه از مگس سفید، سفید بالک، پشه قارچ خوار)

 

- استفاده از انگل ها (پارازیتوییدها) برای کنترل برخی از آفات:

تریکو کارت

(تخم آفات پروانه ای را پارازیت می کند.)

زنبور افی پار

(شته ها را پارازیت میکند)

 

زنبور ارکال

(پوره عسلک پنبه را پارازیت میکند)

 

- استفاده از عوامل بیمارگر برای کنترل برخی از آفات:

شامل قارچ ها:

مثل تریکودرما برای کنترل قارچ های خاکزی

باکتری ها:

مثل بی تی (Bacillus thuringiensis):
که دارای دو زیر گونه kurstaki برای کنترل سنین اولیه لارو پروانه ها
و san diego برای کنترل سنین اولیه لارو سخت بالپوشان است.
ویروس ها:

در حال حاضر فرم تجاری خاصی از ویروس ها در ایران وجود ندارد.

بی تی

4) استفاده از ترکیبات بیو رشنال:


     این ترکیبات دارای سمیت پایین و کمترین خطرات زیست محیطی هستند و به دلیل پایداری کم و تأثیر روی مرحله خاصی از آفات، مانع از بروز پدیده مقاومت در آفات می شوند.

از جمله این ترکیبات می توان به تنظیم کننده های رشد (IGRs) (مثل آدمیرال، تریگارد و دیمیلین)، عصاره های گیاهی (مثل روی اگرو) و ترکیبات حاصل از باکتری ها (مثل اسپینوزاد) اشاره کرد.


 

5) استفاده از جلب کننده ها و دور کننده های آفات:


- کارت های رنگی چسب دار:
     طیف بینایی حشرات بین 300 تا 600 نانومتر می باشد که از این میان رنگ زرد دارای بیشترین جلب کنندگی آفات است. کارت های زرد برای به دام انداختن اکثر آفات روز پرواز مثل سفیدبالک، مگس مینوز، شته بالدار، زنجرک، پسیل و پشه قارچ کارایی دارد و کارت های آبی بیشتر برای به دام انداختن تریپس ها استفاده می شود. به منظور ردیابی آفات یک عدد کارت رنگی در هر 200 متر مربع و برای شکار انبوه آفات یک عدد کارت رنگی در هر 10 متر مربع استفاده می شود.


  - نوارهای رنگی چسب دار:
     به منظور شکار انبوه آفات روز پرواز، بین ردیف های کشت در گلخانه ها و باغات نصب می شود و در سطح وسیع نسبت به کارت های زرد مقرون به صرفه تر است.


- توتا رول، توتا ژل و ژل توتا:
     اختصاصی آفت توتا است و به دلیل بی رنگ بودن آن حشرات مفید را شکار نمی کند. مقدار کمی از ژل توتا که حاوی فرمون جنسی توتا است بر روی کارت یا نوار چسب دار قرار می دهیم و آن را بین ردیف های کشت به تعداد 2 عدد در هر 1000 متر مربع و در ارتفاع 30-50 سانتی متری گیاه نصب می کنیم. پایداری آن بین 8 تا 12 هفته است که در صورت نیاز تعویض می شود.

- انواع تله ها:
- تله فرولایت (ferolite trap):

نوعی تله نوری- فرمونی است که برای شکار هر دو جنس نر و ماده آفات پروانه ای (مثل شب پره توتا)، در فضای باز و گلخانه به کار می رود.
 

- تله سرا تراپ (cera trap):

برای شکار انواع مگس ها بخصوص مگس مدیترانه ای به کار می رود. درون محفظه آن مقدار 200 سی سی مایع سرا تراپ ریخته می شود که 95 درصد آن پروتیین هیدرولیزات است که باعث جلب مگس ها می شود. به منظور شکار انبوه مگس ها تعداد 70 تا 100 عدد تله در هکتار نصب می شود.

 

- تله دلتا (delta trap):

کاربرد آن به همراه فرمون جنسی است که برای جلب جنس نر پروانه ها کاربرد دارد. به منظور ردیابی تعداد 1 تا 2 عدد تله در هکتار و برای شکار انبوه تعداد 10 تا 15 عدد تله در هکتار نصب می شود؛ هرچند این روش برای شکار انبوه آفاتی مثل پروانه ها که چندین بار جفت گیری می کنند تأثیر چندانی ندارد.

برای چنین آفاتی توصیه می شود که از فرمون های اخلال در جفت گیری استفاده شود که نصب آن به تعداد زیاد باعث گیج شدن حشره نر و ایجاد اختلال در جفت یابی می شود. بدین منظور، تعداد فرمون نصب شده برای کرم خراط 300 عدد در هکتار، برای کرم سیب 500 عدد در هکتار و برای کرم ساقه خوار برنج 100 عدد در هکتار می باشد.
- تله سطلی (قیفی) (funnel trap):

به همراه فرمون جنسی استفاده می شود و برای شکار انبوه انواع آفات مناسب است. در مناطقی که گرد و غبار زیاد است این تله نسبت به تله های دلتا مناسب تر است.

 - تله مکفیل (Mc phil trap):

این تله به دلیل استفاده از فرمون جنسی و پروتیین هیدرولیزات، برای شکار انبوه انواع مگس ها از کارایی بالایی برخوردار است. به جای فرمون می توان از جلب کننده گیاهی متیل اوژنول نیز استفاده کرد که نوعی محرک جنسی حشره نر است. درون محفظه این تله مایع پروتیین هیدرولیزات ریخته می شود بنابراین برای شکار هر دو جنس نر و ماده مگس ها مفید است. در حالت طغیانی آفت، تعداد 80 تله در هکتار، در آلودگی متوسط 35 تله در هکتار و در آلودگی کم 20 تله در هکتار استفاده می شود.

 - ترکیبات دور کننده آفات: 

مثل نوار دور کننده پرندگان که با تولید فرکانس های صوتی خاصی سبب دور کردن پرندگان از مزارع می شود. همچنین نوار مسی دور کننده حلزون ها که با ایجاد شوک الکتریکی در بدن حلزون ها آن ها را از محصول مورد نظر دور می کند.

6) استفاده از انرژی هسته ای در کنترل آفات:
     علاوه بر موارد ذکر شده، روش های غیر شیمیایی دیگری نیز برای کنترل آفات به کار می رود. به عنوان مثال استفاده از پرتوهای هسته ای برای عقیم سازی حشره نر برخی از آفات مثل مگس ها، و رها سازی آن ها در جمعیت به منظور کاهش باروری جمعیت آفت مورد نظر.